Á unglingsárunum verða margar líkamlegar, félagslegar og andlegar breytingar. Unglingurinn byrjar til dæmis að þroskast sem kynvera og kynferðislegar langanir vakna. Margir unglingar eru óöruggir þegar kemur að kynlífi, t.d. hvernig þeir eiga að fara að því að koma í veg fyrir þungun og smit af völdum kynsjúkdóma. Oft er það svo að unglingum finnst að ekkert geti komið fyrir þá.

Þú getur lesið um heilbrigt kynlíf með því að smella hér.

Það kemur ekki fyrir mig!
Það er staðreynd að þegar unglingar taka áhættu einu sinni og sleppa með skrekkinn þá hættir þeim til að halda að það komi heldur ekkert fyrir í næstu skiptin. Í spjalli við stráka sagði einn þeirra: „Þegar maður tekur sénsinn einu sinni þá er frekar að maður geri það aftur.“ Það er einnig staðreynd að þegar að áfengi eða aðrir vímugjafar eru við höndina þá getur slaknað á ábyrgðartilfinningu gagnvart kynlífi. Annar strákur sagði: „Já, spennan er skemmtilegur leikur undir áhrifum áfengis.“ Þannig tengist áhættan því að horfa ekki fram á veginn og velta fyrir sér mögulegum afleiðingum.

Eru unglingar tilbúnir að eignast barn?
Flestum unglingum af báðum kynjum finnst þeir vera of ungir til að fara að eiga börn. Þeir sjá ekki fram á að geta séð fyrir þeim og finnst það mikil skuldbinding og ábyrgð að ala upp barn. Að verða mamma/pabbi þýðir að maður verður að sýna ábyrgð á þeim tíma sem maður vill helst vera frjáls. Mikill tími fer í að sinna barninu og minni tími til að vera með vinum eða hugsa um sjálfan sig. Þá þýðir fæðing barnsins breytt framtíðaráform og það fylgir því heilmikill kostnaður að sjá um fæði, klæði, aðbúnað og uppeldi barns.

Flestir vilja geta skipulagt barneignir og vera því í betra tilfinningalegu jafnvægi, hafa fjárhagslegt öryggi og geta boðið barninu gott líf. Þetta kemur fram í frásögnum tveggja pilta. Annar þeirra sagði: „... ef við byrjum bara á fjárhagslegu (hliðinni), ég á ekki krónu og ég er ennþá í skóla og þú veist, langar að mennta mig meira svo ég geti fengið mér einhverjar krónur.“ Hinn strákurinn sagði: „Ég gæti ekki boðið neinu barni almennilegt líf eins og staðan er núna, það gengi bara ekki upp.“

Meira um þunganir með því að smella hér.

Saga Írisar
Íris eignaðist barn 16 ára gömul. Á þeim tíma gerði hún sér ekki góða grein fyrir því hvað væri framundan hjá henni. Það var sjokk fyrir hana og aðra nákomna að hún ætti von á barni.

Þú getur lesið sögu Írisar ef þú smellir hér.

Ef þú verður þunguð/veldur þungun: Hvað þá?
Það getur verið mjög mismunandi hvernig hver og einn bregst við ótímabærri þungun. Það getur skipt máli á hvaða aldri þú ert, hvort þú ert í föstu sambandi, við hvaða fjölskylduaðstæður þú býrð og hver fjárhagur fjölskyldu þinnar er.

Saga Grétu
Gréta eignaðist barn þegar hún var 15 ára. Hún var ekki tilbúin til þess en ákvað samt að eiga barnið. Hún býr hjá foreldrum sínum og hefur fengið mikinn stuðning frá þeim, einkum frá móður sinni.

Þú getur lesið sögu Grétu ef þú smellir hér

Stuðningur frá foreldrum
Það kemur sér vel að eiga foreldra eða einhvern fullorðinn sem er tilbúinn að ræða við mann um kynlíf og mál sem tengjast því. Það getur verið gott að fá stuðning frá foreldrum sínum varðandi notkun getnaðarvarna. Ef foreldrar þínir vita að þú ert byrjuð/jaður að hafa kynmök þá vilja þeir gjarnan styðja við bakið á þér þegar kemur að notkun getnaðarvarna. Sumir foreldrar bjóðast til þess að greiða eða jafnvel kaupa smokkinn fyrir unglinginn sinn. Þá fylgja sumir foreldrar unglingsstúlku í fyrsta viðtal varðandi notkun hormónagetnaðarvarna og greiða fyrir getnaðarvörnina. Þessi umræða reynist þó mörgum erfið, bæði foreldrum og unglingum.

Unglingar geta átt erfitt með að ræða við foreldra sína um þessi mál vegna þess að foreldrar hafa ekki frumkvæði að umræðunni eða byrja of seint að ræða málin og jafnframt getur unglingnum fundist foreldrar sínir vera gamaldags þegar kemur að þessum málaflokki og vilja ekki hlusta á þá eða ræða málin. Í viðtali við unglingspilta hér á landi kom fram hjá einum þeirra: „Ég persónulega myndi ekki vilja tala um þetta við mömmu mína og pabba, æi mér finnst þetta ekki eins og þetta sé í bandarískum bíómyndum, setjast niður og tala um býfluguna og blómin.“ Sumir foreldrar velja þá leið að gefa stutt skilaboð um ábyrgð í kynlífi en ræða það að litlu leyti. Annar unglinspiltur orðaði þetta svo um kynfræðslu föður síns: ... „hann pabbi segir mér bara að passa mig á öllu svona, hann bara segir mér að vera öruggur á öllu og svona.“ Enn aðrir unglingar gefa foreldrum sínum heldur ekki færi á að ræða um þessi málefni við þá þó foreldrar leggi sig fram eins og einn unglingspiltur orðaði það í viðtali: „Ég hlusta alveg á þau en legg ekkert til málanna.“ Jafnframt kom fram hjá unglingum að foreldrar þurfi sjálfir að vera tilbúnir til að ræða um kynlíf við þau. Ein stelpa sagði: „Foreldrarnir verða náttúrulega að vera opnir fyrir þessu... þeir verða kannski bara vandræðalegir sjálfir... vita ekki hvað þeir eiga að segja.“

Ef unglingum reynist erfitt að ræða við foreldra sína er sjálfsagt hjá þeim að leita út fyrir heimilið. Hægt er að ræða við hjúkrunarfræðinga og/eða lækna á öllum heilsugæslustöðvum landsins. Eins er rekin unglingamóttaka á mörgum heilsugæslustöðvum. Starfsfólk er bundið trúnaði. Á kvennasviði Landspítala háskólasjúkrahúss í Reykjavík er sérhæfð móttaka Ráðgjöf um getnaðarvarnir sem hægt er að leita til (vefsíða).